الملا فتح الله الكاشاني
189
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
دلايل عقليه و نقليه تصديق نمودهاند بوحدانيت خدا بدون مشاهدهء آن * ( إِنَّ اللَّه قَوِيٌّ ) * بدرستى كه خداى توانا است بر هلاك گردانيدن دشمنان * ( عَزِيزٌ ) * غالبست بر همه به حكم و فرمان و احتياج بنصرت هيچ ناصرى ندارد و امر او بجهاد بجهة آنست كه تا عباد به آن منتفع شوند و مستوجب ثواب دائمى گردند در امتثال امر و نهى او در آن و بدانكه چون نوح و ابراهيم عليهما السلم افضل انبيا بودند از حيثيت آنكه پدر پيغمبران بودند و جملهء انبيا از ايشان پيدا شده از اينجهة بعد از ذكر ارسال رسل على الاجمال تخصيص بذكر ايشان فرموده كه * ( وَلَقَدْ أَرْسَلْنا ) * و بتحقيق كه فرستاديم * ( نُوحاً ) * نوح نجى را به بنى قابيل * ( وَإِبْراهِيمَ ) * و ابراهيم را بنمروديان * ( وَجَعَلْنا ) * و گردانيديم يعنى بوديعت نهاديم * ( فِي ذُرِّيَّتِهِمَا ) * در ميان فرزندان ايشان * ( النُّبُوَّةَ ) * پيغمبران را بطريق وحى * ( وَالْكِتابَ ) * و كتابى كه نامزد ايشان بود از ابن عباس نقل كردهاند كه مراد بكتاب كتابتست يعنى خط نوشتن يقال كتب كتابا و كتابة و بعد از ذكر ايشان اخبار ميفرمايد از حال ذرية ايشان بقوله * ( فَمِنْهُمْ ) * پس بعضى از ذريت ايشان و ميتواند بود كه مرجع ضمير مرسل عليهم باشد كه اعم از ذريتاند بقرينهء لفظ ارسلنا يعنى بعضى از ايشان كه انبيا بديشان آمدند * ( مُهْتَدٍ ) * راه يافتگاناند از طريق حق يعنى گرويدهاند بانبيا و كتب ايشان * ( وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ ) * و بسيارى از ايشان * ( فاسِقُونَ ) * بيرون رفتگانند از طريق حق يعنى نگرويدهاند بكتب و رسل عدول از سنن متقابله به جهت مبالغه است در ذم و دلالت بر كثرت اهل اضلال * ( ثُمَّ قَفَّيْنا ) * پس از پس در آورديم * ( عَلى آثارِهِمْ ) * بر اعقاب نوح و ابراهيم ( ع ) و امم ايشان يا بر آثار نوح و ابراهيم عليهما السلم و پيغمبرانى كه معاصر ايشان بودند * ( بِرُسُلِنا ) * فرستادگان خود را يعنى از پس نوح هود و صالح را و از عقب ابرهيم اسمعيل و اسحق و يعقوب و يوسف را عليهم السلم * ( وَقَفَّيْنا ) * و از پى در آورديم همه اين رسل را يعنى تمام كرديم انبياى بنى اسرائيل را * ( بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ) * بعيسى كه پسر مريم است * ( وَآتَيْناه الإِنْجِيلَ ) * و عطا كرديم مر او را كتاب انجيل * ( وَجَعَلْنا ) * و گردانيديم يعنى وضع فرموديم * ( فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوه ) * در دلهاى آنان كه پيروى كردند عيسى را يعنى حواريين * ( رَأْفَةً ) * مهربانى * ( وَرَحْمَةً ) * و بخشايش بر يكديگر يعنى مشفق و مهربان گردانيديم متابعان و خواص عيسى را بر يكديگر به اين وجه كه ايشان را به اين مامور گردانيديم و